Wat is biophilic design? Meer dan planten op kantoor
Biophilic design is een ontwerpbenadering die de verbinding tussen mens en natuur versterkt in gebouwen, met aandacht voor echte natuur, natuurlijke materialen en vormen én de manier waarop je een ruimte ervaart. Voor ons begint dat niet bij de keuze voor een plant of een houten wand, maar bij een vraag: hoe maken we een kantoor waarin mensen prettig kunnen werken en zich op hun plek voelen?
Wat betekent biophilic design voor een kantoor?
Een bruikbaar vertrekpunt is het onderscheid dat onderzoekers Stephen Kellert en Elizabeth Calabrese maken tussen drie soorten natuurervaring: direct contact met natuur, indirecte verwijzingen naar natuur en de ervaring van ruimte en plek (The Practice of Biophilic Design). Hieronder vertalen we die indeling naar vragen die we bij een kantoorontwerp willen stellen.
Echte natuur ervaren
Daglicht, levende beplanting, uitzicht op een landschap en contact met buiten vallen onder de directe natuurervaring (Kellert en Calabrese). Kijk daarom niet alleen naar hoeveel groen er in een kantoor staat, maar ook naar waar mensen het tegenkomen.
Kun je vanaf de werkplekken naar buiten kijken? Is het mogelijk om tijdens een pauze naar buiten te gaan? En reserveer je de prettigste plekken aan de gevel uitsluitend voor vergaderen, of kunnen medewerkers daar ook dagelijks werken?
Natuur herkennen in materialen en vormen
Hout, natuurbeelden, organische vormen en patronen die naar de natuur verwijzen, horen bij de indirecte natuurervaring (Kellert en Calabrese). Kies zulke elementen niet uit een standaard palet, maar vanuit het verhaal van de organisatie.
Welke materialen passen bij de identiteit? Waar mag een vorm verrassen en waar is juist eenvoud nodig? Wij zoeken naar een eigen samenhang, niet naar een interieur dat overal hetzelfde idee van ‘natuurlijk’ uitstraalt.
Overzicht en beschutting ontwerpen
Ook ruimtelijke eigenschappen, zoals uitzicht combineren met beschutting, duidelijke overgangen en een herkenbare route, maken deel uit van het biophilic ontwerpdenken (Kellert en Calabrese). Het gaat dus óók over de plattegrond, niet alleen over de afwerking.
Denk bij een nieuwe indeling aan een leesplek met rugdekking en uitzicht, een rustige overgang tussen een druk werkcafé en een focusruimte, of een route die buiten zichtbaar houdt. Bepaal steeds welke activiteit daar moet kunnen plaatsvinden. Een beschutte plek om te overleggen vraagt iets anders dan een plek voor geconcentreerd werk.
Waarom meer groen niet automatisch een beter kantoor maakt
Stel dat je planten toevoegt aan een open werkvloer waar medewerkers vooral last hebben van gesprekken en voorbijlopende collega’s. Dan heb je iets veranderd aan het beeld, maar de belangrijkste gebruiksvraag nog niet opgelost. Begin in zo’n situatie bij concentratie, privacy en de indeling, en onderzoek hoe natuur daar een passende rol in kan krijgen.
Wij beoordelen een ontwerp daarom niet op het aantal natuurlijke elementen. We willen kunnen uitleggen wat elke keuze doet binnen het geheel. Waar komt het daglicht binnen, waar wil je rust bieden en hoe verhouden werkplekken, ontmoetingsplekken en looproutes zich tot elkaar?
Dat sluit aan op een kernprincipe van biophilic design: de onderdelen horen elkaar te versterken en moeten niet als losse ingrepen worden toegepast (Kellert en Calabrese). Voor ons betekent dit: ontwerp eerst de samenhang en kies daarna de afzonderlijke oplossingen.
Wat zegt onderzoek over biophilic design op kantoor?
Een wetenschappelijke overzichtsstudie uit 2023, gebaseerd op zestien studies, beschrijft positieve bevindingen rond onder meer herstel van stress, welzijn en werkbeleving bij contact met natuur tijdens het werk. De onderzoekers wijzen tegelijk op verschillen in meetmethoden en onderzoeksopzet, waardoor de resultaten niet zomaar naar iedere werkomgeving zijn te vertalen.
Bij KuóStudio gebruiken we onderzoek om ontwerpkeuzes te onderbouwen en gericht te werken aan een betere werkomgeving. Vóór het ontwerp onderzoeken we hoe medewerkers hun werkomgeving ervaren en wat zij nodig hebben. Na realisatie kijken we opnieuw naar de beleving en het gebruik van de ruimtes.
Daarbij kijken we bijvoorbeeld naar ervaren rust, visueel comfort en de bruikbaarheid van verschillende plekken. Door de situatie vóór en na de verandering te vergelijken, maken we inzichtelijk wat de nieuwe werkomgeving oplevert en waar verdere verbetering mogelijk is.
Planten vervangen geen goed binnenklimaat
Gewone potplanten zijn geen vervanging voor ventilatie: een analyse van onderzoek naar de verwijdering van vluchtige organische stoffen laat zien dat hun bijdrage in gebruikelijke binnenruimtes zeer klein is vergeleken met luchtverversing (onderzoek van Drexel University). Maak groen daarom onderdeel van het interieur, maar behandel de technische kwaliteit van het binnenklimaat als een afzonderlijke ontwerpopgave.
Wij willen die vragen naast elkaar beantwoorden. Waar komt beplanting goed tot haar recht, hoe wordt ze onderhouden en welke eisen stellen we aan ventilatie, verlichting en comfort? Een mooie natuurlijke uitstraling is voor ons geen reden om die basis over te slaan.
Buiten begint binnen. Niet als statement, maar als vanzelfsprekendheid.
Biophilic design in de praktijk bij Bever Basecamp
Bij Bever Basecamp in Pijnacker ontwierpen we samen met Bever het interieur van 3.600 m² kantoorruimte, met onder meer bomen in de entree, een houten Buitenhuis, hoogtekaartachtige wandpanelen en een bospad in de vloer. Die elementen maken de liefde voor buiten op verschillende manieren herkenbaar.
Met ons concept Rust, Ruis & Reuring vertaalden we ook de verschillende werkbehoeften naar het interieur: plekken voor concentratie, creatie, ontmoeting en samenwerking. Zo komen de identiteit van Bever en het dagelijks gebruik samen in één ontwerp.
Die integrale aanpak bij Bever Basecamp leverde KuóStudio de Overall Biophilic Design Award 2026 op, naast de publieksprijs in de categorie Interieur. De jury waardeerde vooral hoe natuur, welzijn en ontwerp elkaar door het hele gebouw versterken: niet één opvallend onderdeel, maar de samenhang gaf de doorslag.
Voor ons onderstreept die erkenning waar biophilic design om draait. Niet ieder kantoor heeft een bospad of klimtouw nodig, maar ieder ontwerp vraagt om keuzes die elkaar versterken en passen bij de organisatie
Hoe begin je in een bestaand kantoor?
Begin niet bij een boodschappenlijst met planten, meubels en materialen. Breng eerst in kaart wat je wilt behouden, waar medewerkers tegenaan lopen en welke mogelijkheden het gebouw biedt.
- Daglicht en uitzicht: bekijk de werkplekken vanuit de positie van de gebruiker. Onderzoek welke aanpassing van indeling of gebruik mogelijk is voordat je nieuwe elementen toevoegt.
- Werk en herstel: bespreek waar mensen concentreren, samenwerken en pauzeren. Maak duidelijk welke plekken ontbreken en waar functies elkaar nu in de weg zitten.
- Identiteit en sfeer: bepaal wat de omgeving over de organisatie moet vertellen. Laat materiaal, kleur en vorm daaruit volgen, in plaats van een natuurlijke uitstraling te kopiëren.
- Uitvoering en beheer: neem onderhoud, schoonmaak, bereikbaarheid en vervanging vanaf het begin mee. Vraag bij beplanting om een plan dat past bij de lichtsituatie en het beschikbare beheer.
Wij beginnen bij de organisatie en de mensen die er werken. Welke activiteiten verdienen ruimte, wat maakt de cultuur herkenbaar en welk gevoel moet de omgeving oproepen? Vanuit die vragen ontwikkelen we een werkplekconcept en een interieur waarin indeling, licht, materialisatie en natuurbeleving op elkaar aansluiten.
Benieuwd waar in jouw kantoor de mogelijkheden liggen? Maak kennis met KuóStudio. We bespreken graag wat je wilt verbeteren en hoe we dat kunnen vertalen naar een eigen, vitale werkomgeving.
Laten we kennismaken
Laten we kennismaken
Veelgestelde vragen over biophilic design op kantoor
Wat is biophilic design?
Biophilic design is een ontwerpaanpak waarbij natuur bewust wordt geïntegreerd in de gebouwde omgeving. Denk aan planten, daglicht, hout, steen, water en organische vormen, elementen die de aangeboren verbondenheid van mensen met de natuur aanspreken en welzijn bevorderen.
Is biophilic design hetzelfde als duurzaam interieurontwerp?
Nee, de nadruk verschilt: biophilic design richt zich op de ervaring van en verbinding met natuur, terwijl het beperken van milieubelasting een aanvullende opgave blijft (Kellert en Calabrese). Beoordeel materiaalkeuzes daarom niet alleen op hun natuurlijke uitstraling, maar vraag ook naar herkomst, levensduur, onderhoud en hergebruik.
Kun je biophilic design combineren met een bestaande huisstijl?
Ja, bij KuóStudio nemen we de identiteit van de organisatie als vertrekpunt. We onderzoeken hoe natuurlijke materialen, vormen en kleuren daarop kunnen aansluiten. Dat hoeft niet te leiden tot een groen kleurenpalet of een uitgesproken natuurlijke uitstraling: het gaat om een samenhangend ontwerp dat past bij de organisatie en het gebouw.
Kun je biophilic design toepassen zonder een volledige verbouwing?
Onderzoek eerst welke kansen binnen de bestaande indeling en inrichting liggen. Bekijk bijvoorbeeld of je een plek met uitzicht anders kunt gebruiken of een bestaande pauzeruimte gerichter kunt inrichten. Laat grotere ingrepen pas volgen wanneer duidelijk is welk probleem ze moeten oplossen.
Waar moet je op letten als een kantoor weinig daglicht heeft?
Kijk eerst waar daglicht binnenkomt en hoe je die plekken optimaal kunt benutten. Bij KuóStudio onderzoeken we hoe indeling, verlichting, materialen en natuurbeleving elkaar kunnen aanvullen. We kijken naar de mogelijkheden van het gebouw, zonder uit te gaan van oplossingen die overal hetzelfde werken.
Hoe bepaal je het budget voor biophilic design?
Baken eerst de opgave af: gaat het om een andere indeling, nieuwe afwerkingen, beplanting of een complete herinrichting? Vraag daarna om een kostenverdeling waarin ook technische aanpassingen en beheer zichtbaar zijn. Zo kun je prioriteiten stellen op basis van de eigen ruimte, in plaats van een algemeen bedrag per werkplek.
Hoe weet je of de nieuwe werkomgeving goed wordt gebruikt?
Bij KuóStudio onderzoeken we vóór het ontwerp hoe medewerkers hun werkomgeving ervaren en wat zij nodig hebben. Na realisatie kijken we opnieuw naar de beleving en het gebruik van de ruimtes. Door beide situaties te vergelijken, maken we inzichtelijk wat de nieuwe werkomgeving oplevert en waar bijsturing wenselijk is.
Marc Vermeulen
Oprichter & Creatief Directeur
Interieur Ontwerper | Ontwerpt places to be waar je optimaal en energiek werkt | Helpt je alles uit jullie werkomgeving te halen | Expert Het Vitale Interieur
Martine van der Wel
Interieur Ontwerper
Interieur Ontwerper | Ontwerpt places to be waar je optimaal en energiek werkt | Ontwerpt unieke interieurs die alles uit de werkomgeving haalt | Vitaliteitsexpert Het Vitale Kantoor
Ontdek hoe je van jouw kantoor een place to be maakt. Lees onze nieuwste blogs over vitaliteit, interieur en werken met plezier.
Klaar voor helderheid
Ontdek de slimste stap voor jullie kantoor
Sta je voor een keuze over verbouwen, herinrichten of verhuizen? Vraag de gratis Office Vitality Scan aan en krijg in 45 minuten onderbouwde helderheid.
